PRZEZIĘBIENIE U DZIECI – POSTĘPOWANIE

Przeziębienie u dzieci jest zjawiskiem powszednim. Dzieci poniżej 6. r.ż. chorują na kilka infekcji wirusowych rocznie. Rolą lekarza pediatry jest rozpoznanie, właściwe leczenie oraz edukacja rodziców, której głównym celem jest poinformowanie o braku konieczności stosowania antybiotyków. Rodzice powinni otrzymać wytyczne, jak postępować z dzieckiem w przypadku przeziębienia.

W pracy omówiono etiologię i patofizjologię przeziębienia, leczenie przeciwgorączkowe, wspomagające, wykrztuśne i mukolityczne oraz postępowanie przy bólu gardła. Zwrócono uwagę na rolę preparatów pochodzenia roślinnego zawierających wyciągi z ziół o działaniu wykrztuśnym – 1,8-cyneol (eukaliptol) to naturalny monoterpen z olejku eukaliptusowego, o udokumentowanym działaniu w infekcjach dróg oddechowych. Cyneol wykazuje właściwości mukoaktywne: zwiększa ruch rzęsek nabłonka oddechowego i przyspiesza klirens śluzowo-rzęskowy, dzięki czemu łatwiejsze jest usuwanie zalegającej wydzieliny. Cyneol działa przeciwzapalnie oraz przeciwbakteryjnie i przeciwwirusowo. Zarówno Europejskie Stanowisko w sprawie Zapalenia Zatok Przynosowych i Polipów Nosa (EPOS 2020), jak i stanowisko Polskiego Towarzystwa Fitoterapii wskazują, że niektóre preparaty roślinne mogą stanowić cenne uzupełnienie leczenia przeziębienia. Leki ziołowe dzięki całemu spektrum aktywności biologicznej skracają czas trwania choroby i ograniczają rozwój infekcji bakteryjnej jako powikłania zakażenia wirusowego.

W przypadkach kataru zalecamy płukanie nosa roztworem soli. Jeśli jednak nie przynosi to wystarczającej ulgi, pomocne może być krótkotrwałe zastosowanie kropli lub aerozolu obkurczających naczynia błony śluzowej. Celem jest zmniejszenie przekrwienia i obrzęku, a tym samym szybka poprawa drożności nosa oraz ograniczenie wodnistego wycieku z nosa. Najczęściej stosowane substancje to ksylometazolina, oksymetazolina oraz rzadziej nafazolina. Są one dostępne bez recepty w różnych stężeniach, dostosowanych do wieku dziecka. Czas działania pojedynczej dawki wynosi zwykle 6-12 godzin, dzięki czemu lek przynosi dziecku ulgę również podczas snu. Należy zachować ostrożność i przestrzegać zaleceń dotyczących dawkowania oraz czasu terapii.

Do stosowania miejscowego w jamie ustnej i gardle zalecana jest benzydamina, będąca niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym, która dzięki właściwościom miejscowo znieczulającym szybko łagodzi ból i pieczenie gardła.

Nie istnieje skuteczna terapia przyczynowa przeziębienia. Podstawą postępowania jest leczenie objawowe. Jego głównymi celami są łagodzenie dokuczliwych objawów, poprawa komfortu chorego dziecka oraz zapobieganie powikłaniom przez utrzymanie drożności dróg oddechowych i prawidłowego nawodnienia.

Słowa kluczowe: przeziębienie, 1,8-cyneol, benzydamina, ksylometazolina

Abstract

Colds are a common occurrence in children. Children under the age of six suffer from several viral infections each year. Paediatricians diagnose and provide appropriate treatment for these infections and educate parents that antibiotics are not necessary. Parents should be provided with guidelines for caring for their child if they have a cold.

This paper discusses the aetiology and pathophysiology of the common cold, as well as antipyretic, supportive, expectorant, and mucolytic treatments, and the management of sore throats. The paper highlights the role of herbal preparations containing expectorant herbs, such as 1,8-cineole (eucalyptol), a natural monoterpene found in eucalyptus oil, which is effective in treating respiratory tract infections. Cineol has mucoactive properties, increasing ciliary motility in the respiratory epithelium and accelerating mucociliary clearance. This facilitates the removal of retained secretions. Cineol also exhibits anti-inflammatory, antibacterial, and antiviral properties. Both the European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps (EPOS 2020) guidelines and the Polish Society of Phytotherapy’s position indicate that specific herbal preparations can effectively supplement the treatment of colds. Due to their broad spectrum of biological activity, herbal medicines can shorten the duration of the disease and limit the development of bacterial infections as complications of viral infections.

We recommend rinsing the nose with salt water for a runny nose. However, if this does not provide sufficient relief, the short-term use of vasoconstrictive drops or sprays may help to reduce congestion and swelling of the mucous membrane. This reduces congestion and swelling, rapidly improving nasal patency and reducing watery nasal discharge. The most commonly used substances are xylometazoline and oxymetazoline; naphazoline is used less commonly. These are available without a prescription in various concentrations tailored to the child’s age. A single dose typically lasts 6 to 12 hours, providing relief for the child during sleep. Caution should be exercised, and the recommended dosages and therapy durations should be followed.

Benzydamine, a non-steroidal anti-inflammatory drug, is recommended for topical use in the mouth and throat. Thanks to its local anaesthetic properties, it quickly relieves pain and sore throats.

There is no effective causal treatment for the common cold. The basis of treatment is symptomatic therapy. The main goals are to relieve distressing symptoms, improve the comfort of the sick child, and prevent complications by maintaining airway patency and ensuring adequate hydration.

Key words: cold, 1,8-cineole, benzydamine, xylometazoline